Gif door het eten doen, daar hoef je fysiek niet sterk voor te zijn. Een beetje mengen, wat roeren, klaar. Een vrouw die wraak wilde nemen op een man, gebruikte gif.
Over vergiftigen lees ik weinig als het over voormoeders gaat. Voormoeders zijn tegenwoordig wijze Oosterse vrouwen met wie we heel graag een verbinding willen, in de zekerheid welkom te zijn en te kunnen badderen in haar intense goedheid. Maar gif? Nee, dat verhaal past niet goed in de idealisering.
Iedereen heeft recht op eigen visie op het verleden.
Ik heb mijn visie.
Met gif.
En daar geef ik eind december, zo tegen de Kerst, een online kennislezing over. Eindelijk, want ik ben al jaren licht geobsedeerd door gifmoorden in Indië, vooral begaan door vrouwen. Het was immers het middel bij uitstel om wraak te nemen. Goed gif was te koop, als je de wegen kende. Waar obat werd verkocht, daar was ook het gif. Soms lag het alleen aan de toepassing of iets helend of dodend werkte, dus weten wat is wat hoorde er ook bij.
Dagelijks leven
Voor deze lezing gebruik ik historische bronnen, maar ook een andere bron en dat zijn de oude Indische damesromans. Die worden onderschat. Want: nou ja, damesromannetjes.
Voor mij zijn deze boeken wat ze toen waren: informatie over het dagelijks leven. Vaak in een romantische verpakking, maar evenzogoed informatief.
Dus wie aan een familieverhaal werkt, en piekert over hoe deze of die generatie leefde, dacht en voelde, die heeft damesromans nodig. En een vermogen om die in hun tijd te zien.
Het waren vooral roman voor en door vrouwen geschreven en daarin staan soms hele andere meningen dan in de herenromans.
De damesroman-schrijfsters vertellen ons wat hun mening is over de njai (de concubine), over mannen die een beroerde vader waren of weigerden hun kind te erkennen, over wraak nemen na verstoten of afgewezen te zijn, over allerlei situaties waarin een voormoeder besluit dat het tijd is om te vergiftigen. Soms zijn de romans bijna een instructieboek. Lezeressen moeten goed voorbereid zijn geweest op wat kon komen. Gezien de berichten in de Indische kranten waren deze romans meer dan fictie.
Al met al zijn het fascinerende romans. Inclusief de moordenaressen, Inheems, Indisch en soms ook Hollands. Een peranakan-moordenares ben ik nog niet tegengekomen.
Angsten
Dat vrouwen in de huiselijke kring tot gifmoord konden overgaan, was in het oude Indië een bekend en gevreesd verschijnsel. Het leek een micro-versie van de koloniale heerschappij, die zomaar van binnenuit ondermijnd kon worden, weerloos waren ze ertegen.
Inderdaad.
Van de weeromstuit werd er flink veel onderzoek naar gif verricht, dit in de hoop dat kennis inzicht verschafte en eigenlijk ook bescherming.
Was niet zo.
Indrukwekkend zijn de Indische Vergiftrapporten,’uitgegeven met voorkennis en ondersteuning van het Department van Koloniën’. Maar die hebben waarschijnlijk niemand gered.
Gif en alternatieven
Wie geen gif had of aandurfde, moest op zoek naar alternatieven. In mijn kennislezing ga ik in op de toepassing van bamboehaartjes en goena-goena (ik zeg dit met eerbied, vertellen mag, oordelen is anders).
Dat eerste was zeker goedkoop. Ik vertel straks over een situatie waarin een verstoten njai de heer des huizes lang wil zien lijden, en dus voor deze haartjes koos (soms ook lees ik: vezels). Die vraten de ingewanden langzaam op en dat deed pijn. De wraak van de njai was zoet.
Maar er waren ook nadelen aan verbonden. Je bedenken is lastig. Autopsie wijst meteen de daderes aan.
Dus ver vooruit denken is verstandig, als altijd.
Europese vrouwen
Het merkwaardige is, dat er vrij weinig Europese vrouwen voor moord veroordeeld werden. Lange tijd waren er zelfs geen gevangenissen voor Europese vrouwen. Dat had natuurlijk te maken met het gangbare beeld van wat echt vrouwelijk was. Lief, zorgzaam en als de echtgenoot een bruut was, dan ging ze huilen.
Dat kan ik niet geloven. Een vrouw is vaak weerbaarder. Dus stel dat ook zij overging tot vergiftiging, wat gebeurde er dan met haar? Daar heb ik een theorie over, mede gebaseerd op het Koloniaal verslag. In de kennislezing zet ik het uiteen, met beeld, en ik ben nu al benieuwd naar uw reactie.
Waar het over gaat
Vrouwen die hun lot in eigen handen namen, ook al ging het in tegen de wet en de maatschappelijke conventies. Getrouwd, ongetrouwd, njai of echtgenote: een vrouw die wraak wil nemen, neemt dat. Ik noem namen en toenamen.
Kijkwaarschuwing: geef u op alleen voor de kennislezing als u breed naar het verleden wil kijken.
- gifmoord (en waarmee, hoe te bereiden en wat ermee te doen)
- gifmoord met goena goena
- een moeder die haar zoon uit een moeilijke situatie helpt, met zelfgemaakt gif
- de toepassing van bamboeharen
- waar bleven de moordenaressen (praktijk en mijn theorie)
Praktisch
Waarom voormoeders met gif gingen moorden, met mooie beelden, zonder dat het eng wordt.
Maandag 21 december 2026 om 0930 uur
Online, dus u hoeft nergens heen
Kosten: gratis
Opgeven via formulier, ook voor vragen stellen en mij toevertrouwen dat u een voormoeder heeft die ook eh… u weet.
Ik ben graag bij deze kennis-lezing
"*" geeft vereiste velden aan

Leave A Comment