KMA Bandoeng (Beeld defensie)

De Koninklijke Militaire Academie te Bandoeng opende in 1940. Het was de geliefde KNIL-commandant G.J. Berenschot die toen en daar een dramatische toespraak hield en onder meer zei:

  • Nederland in Oost en West staat nog ongerept overeind! Ook hier is het onze taak, den strijd in Europa te steunen met alle middelen, welke daartoe kunnen strekken. Voorwaarde daarvoor is, alles te doen wat in ons vermogen ligt om Nederlandsch-Indië ongerept te houden.
  • Daartoe behoort het gestadig uitbouwen van de weermacht, van het leger. Tot dien uitbouw behoort de zorg van de aanvulling en de uitbreiding van het corps beroepsofficieren.
  • De Koninklijke Militaire Academie moet daarom in werking blijven; zoolang dit niet in Nederland mogelijk is, brengen wij haar naar dit deel van het Rijk over.

Zo was het. Nederland overzee bezet. Het was belangrijker dan ooit om naar de toekomst te kijken en loyale en goed opgeleide officieren te hebben. Praktisch gezien. Moreel gezien.
Moedeloosheid moest vermeden worden.

De enige optie voor een nieuwe locatie van de KMA was Bandoeng. Achter de schermen was het razendsnel gegaan, de voorbereiding, de locatie, de cadetten, de opening.
En wat een gewicht had deze KMA. Voor Nederland, om een baken van vrijheid te zijn. Voor de cadetten, die beroepsofficier zouden worden. En ook voor Indië, want dat had Berenschot gezegd: “…om Nederlandsch-Indië ongerept te houden.”
Japan was een groeiende militaire dreiging.
Geen wonder dat die opening zeer druk bezocht werd. Militaire en civiele autoriteiten, Bandoengers, journalisten. Hier was trots en vrijheid aanwezig. Hier werd ook de schaduw gevoeld wat hetgeen kon komen en dichterbij kwam.

Bandoeng

Deze snelle gang van zaken, tussen de sluiting van KMA Breda en de opening van KMA Bandoeng, fascineert me. Opeens kon het wel, deze prestigieuze opleiding naar Indië. En het lukte, in een voorlopig eerste onderkomen.

  • Er waren voldoende cadetten
  • Er waren docenten
  • Er was een opvatting over de cultuur van de KMA Bandoeng

Toen ik de eerste keer over de KMA Bandoeng las, riep het alleen maar vragen bij me op. Vooral over de cadetten, want ik ontdekte enkele Indonesische namen.
Namen die na de oorlog in dat andere leger bekend raakten en hoge rangen bereikten. Uit mijn eerdere onderzoek naar Van Heutsz herinnerde ik me de discussies over het wel of niet toelaten van Indonesiërs tot de officiersrangen. Kennelijk was er iets veranderd, dat de KMA nu deze cadetten aannam. En dat in deze tijd. Het nationalisme groeide, de roep om onafhankelijkheid evenzeer.
Ik dacht: waar kwamen die cadetten eigenlijk vandaan?
Hoe kom je op zo’n korte termijn aan een lesprogramma en wat is werkelijk belangrijk als je Japan in je nek voelt hijgen?
En wat gebeurde er eigenlijk op die KMA Bandoeng?
Met de capitulatie van het KNIL in maart 1942 kwam er ook een einde aan de KMA Bandoeng. Al met al bestond de instelling dus nog geen twee jaar, maar wat een roerige tijd is het geweest, en wat een druk stond er juist toen op deze KMA.

Commandant G.J. Berenschot, 1939 (Nationaal Archief / Fotocollectie Anefo)

Kennis-lezing

Voor deze kennis-lezing ben ik de geschiedenis in gedoken en wat ik vond, ga ik straks met u delen in een gratis online kennislezing, met mooie historische beelden.
Ik blijf hopen op een film met daarin een sprekende generaal Berenschot, zijn toespraken waren zo vlammend en bemoedigend, wat hard nodig was gezien de oorlogsdreiging.
In de lezing over de KMA Bandoeng neem ik u mee terug naar vroeger, en ik ga dieper in op het ontstaan van de academie, op het lesprogramma en de ontwikkelingen.
Ook stel ik enkele Indonesische cadetten nader aan u voor. Daarbij zal ik vragen stellen over loyaliteit, ter overdenking. Want juist dit deel van de KMA-geschiedenis is daardoor ingewikkeld. Kennis is de eerste stap, leren begrijpen de tweede.

In deze lezing reconstrueer ik de bijna vergeten geschiedenis van de KMA Bandoeng en ik  haal enkele cadetten van toen voor het voetlicht.
Een lezing over gedeelde geschiedenis, aanwezig op een kruispunt van grote ontwikkelingen.

Praktisch
KMA Bandoeng
Wat: gratis online kennis-lezing
Wanneer: donderdag 2 oktober 2025

Attentie
Opgeven kan niet meer. Wilt u op de hoogte blijven van komende kennislezingen, geef u dan hier op: klik en kijk hier