Van der Heijden staat helaas niet op deze foto. Andere tijd, andere Loge.

Over Karel van der Heijden valt veel te zeggen, maar wat hij ook was, dat was: vrijmetselaar. Een Broeder in de Loge. Alleen in Indië, is mijn indruk, want na de grote ruzie met twee andere Broeders had hij er genoeg van.

Dat is in het heel kort waar ik de volgende kennislezing over ga geven:
– Wat was de Vrijmetselarij in Indië, zo laatste kwart van de negentiende eeuw
– Wie konden er Broeder worden en wie niet, en was er ook ruimte voor vrouwen
– Wat betekende het om lid van de Loge te zijn

Hierbij ga ik in op de twee Loges waarin ik Van der Heijden aantrof:

  •  De Ster in het Oosten – Batavia
  •  Prins Frederik – Atjeh

De eerste is het indrukwekkendste, de tweede het interessantste, maar eerlijk, elke Loge in die tijd is weer boeiend op een eigen manier.
Het zijn kleine koninkrijkjes, met alleen mannen. Je had connecties. Je deed aan liefdadigheid. Loges werden ook vaak verhuurd voor maatschappelijke evenementen. Pluspunt: de allerhoogste Broeder was prins Frederik der Nederlanden, dus in een Loge was je min of meer verbonden met hem. Een fijn idee als je ambitie hebt.
In het Cultureel Maçonniek Centrum ‘Prins Frederik’ (Den Haag) vond ik oude ledenlijsten en foto’s. Veel daarvan staat op de nominatie om gedigitaliseerd te worden, als ik het goed heb begrepen. Dat wordt me wat. Heerlijk. Ledenlijsten lezen en zien wie wie gekend heeft, en in welke hoedanigheid. Zoiets kan veel verklaren in de familiegeschiedenis: een benoeming of een promotie, een helpende hand of het botsen op een onverklaarbare muur.
Het was destijds wel de bedoeling dat de wereld in de Loge besloten bleef.
Maar wat is het geval? Broeders zijn mensen.
Er gebeuren dingen.

Ruziemaker

Broeder H.B. van Daalen van de Loge Mata Hari (Padang) was de grootste ruziemaker van zijn tijd. Wat figuurlijk gesproken het zwaard was voor zijn neef Frits van Daalen (Inderdaad, de Atjeh-generaal ) was voor hem de pen.
Scherp, aanvallend, voor niks en niemand bang.
Journalist en hoofdredacteur van de Java-Bode, een belangrijke krant, kwam weleens in de gevangenis terecht wanneer hij een persdelict had begaan. Indië kende de censuur van het Drukpersreglement.
Deze Van Daalen was contra Van der Heijden.
En hij leek soms over vertrouwelijke informatie te beschikken.
Daar ga ik in mijn lezing straks ook iets over zeggen. Ook over de Loge Mata Hari.

Atjeh

Wanneer Van der Heijden begin 1880 in een lastige positie zit, is de Loge te Atjeh aan het groeien. Een jonge Loge, pas drie jaar eerder opgericht.
De Gedeputeerd Grootmeester Nationaal mr. T.H. der Kinderen zal voor de officiële inwijding naar Atjeh komen. Met een geheime opdracht van de gouverneur-generaal die Van der Heijden weg wil hebben. De ene Broeder moet op de andere inpraten.
Der Kinderen was jurist.
Van der Heijden militair.
Ja, hoe gaat zoiets dan.
Over die confrontatie heb ik brieven kunnen lezen, waarvan ik hoop dat toon en inhoud mij nooit treffen. Maar ik kan er straks wel uit voorlezen.
Dan krijgt u ook wat meer gevoel wat het betekende, om Broeder in een Loge te zijn.

Generaal Eenoog

Is het iets voor u?

    • u wilt weleens wat meer weten over het leven van Karel van der Heijden
    • u heeft belangstelling voor de Vrijmetselarij in Indië en wilt iets meer weten
    • u wilde bij mijn boekpresentaties over de generaal Van der Heijden zijn maar dat lukte niet
    • u heeft zin in een echt gebeurd verhaal over en uit Indië, met mooie beelden

Praktisch
Zaterdag 21 februari 2026
Aanvang 09.30 uur (uurtje)
Gratis en online
Goed om te weten: wilt u de biografie aanschaffen, dan kan dat nog bij mij zolang de voorraad strekt. Dan krijgt u er ook bij: een cadeaufoto en een boekenlegger.
En ik signeer als u dat wilt, met opdracht (alleen fatsoenlijke). Heeft u interesse, geef me een seintje dan mail ik de gegevens aan u door.

Alleen rechtstreeks inschrijven via deze link.