Vendutie, langgeleden. De Preanger Bode adverteerde openhartig over de inboedel en mijn aandacht was meteen getrokken. Die heerlijke fascinerende opsommingen van wat mensen allemaal in hun huis hadden – wij hebben Funda, maar de oude kranten hadden de venduties. Ik lees dolgraag dergelijke advertenties. Vooral wanneer iemand regelmatig verhuist, dan kan ik de ontwikkeling in levensstijl zien. Kan goed gaan. Kan achteruit gaan. Met een beetje geluk staat er een adres bij.
Kapitein Bajetto verkoopt dus zijn inboedel. De advertentie waarin alles staat opgesomd, is nogal lang. Ik zal het in stukjes knippen. Dan kunnen we samen fantaseren wat we zouden kopen. Bovenstaand Max Bajetto (1881-1956), de foto komt van Parlement.com
Dat soort foto’s zegt ook al veel. Geposeerd. “Zo wil ik zijn, zo wil ik gezien worden door de wereld,” dat is de boodschap van de afzender. Maar misschien zijn er ook gezellige familiekiekjes waarin Max Bajetto in pyjama de krant leest. Misschien.
Mijnmeren over foto’s is heerlijk. En nuttig. Staren naar de foto en denken:
- waarom zo en niet anders
- wie heeft de foto gemaakt
- wie staat er niet op
- wie betaalde voor de foto
Militair
Max Bajetto was een van de hoogst opgeleide officieren van zijn generatie. Wie als militair de Koninklijke Militaire Academie (Breda) en de Hogere Krijgsschool (Den Haag) volgde, had goede papieren om door te stijgen naar de hogere regionen, indien het eigen gedrag en optreden daar reden genoeg toe gaven. Bij Bajetto was dat zo. Uiteindelijk bereikte hij de rang van luitenant-generaal (titulair).
Als militair werd hij geplaatst in Bandoeng, Magelang, Palembang, Meester-Cornelis, Ambon, Batavia en Semarang. Dat geeft te denken over het grote aantal onder hem dienende ‘mindere militairen’, zoals de lagere rangen werden aangeduid. Wie zou er iets over Bajetto hebben geschreven, hebben doorgegeven? Zijn vrouw Betsy de Lange en kinderen reisden vermoedelijk mee.
Militair of niet, Bajetto bemoeide zich met politiek. Hij toonde zich voorstander van het ‘Rijksverband’, en dus van de koloniale status van Indië. Indertijd klonken ook andere stemmen: Indië onafhankelijk, Indië als Indonesië – wat twee verschillende zaken zijn. Eenmaal Nederland werd Bajetto gekozen in de Tweede Kamer der Staten-Generaal. Meedoen met het bestuur. Als lid van de Katholiek Nationale Partij werd hij zelfs drie jaar voorzitter en bekleedde hij andere invloedrijke posities.
Dat stemt tot nadenken over Indische Nederlanders in de politiek. Wie waren het, wat waren hun standpunten?
Maar nu de vendutie.
Generaal-majoor
Hij is dan kapitein-adjudant, dus we zitten nog voor 1918. Hier leren we de man al een beetje kennen. Hij besteedt het uit, hij is niet zomaar iemand: kapitein-adjudant en met drie voorletters. En ook: vendutie op oudejaarsavond bij hem thuis. Het adres staat er: Naripan 24. Vermoedelijk zijn we nog in Bandoeng. Misschien was hij weemoedig gestemd over alles dat hij achterliet, of wist hij: lekker, morgen een nieuw jaar, hopelijk eindigt dan de oorlog. De Eerste Wereldoorlog stopte pas eind 1918, met grote verliezen.
Bajetto zou een mooie carrière maken. De Indische Courant schrijft op 28 augustus 1934:
- Naar het Nieuws meldt, zal de commandant van de eerste divisie generaal-majoor M.L.F Bajetto den dienst medio Mei 1935 met pensioen verlaten, en spoedig daarna per m.s. ‘Baloeran’ repatrieeren.
Hij was in 1908 getrouwd met Betsy de Lange. In 1915 plaatsten ze een zeer droevig familiebericht in de krant: “Gisteren overleed onze jongste lieveling Pauline Reina.”
Dames-bureau
“Eene coll. Planten.” Met deze opsomming begint de grote advertentie. Ik kreeg meteen zin in het schrijfbureau met draaistoel. Het Dames-bureau klinkt dan opeens zo klein. Daar zat Betsy natuurlijk aan. Dat voor-ameublement is geschikt voor diners met veel gasten.
Interessant dat ze een boekenkast hebben. Wat zouden ze lezen? Dat staat er dan weer niet bij.
Kinderkastje
Het onderste stuk van de vendutie advertentie. Zou het kinderkastje nog van Pauline Reina zijn geweest? Dat vraag je je dan toch af.
Ik las een familiebericht van twee jaar later, een aankondiging op 5 mei 1919 van hun dochter Elisabeth Louise. Dan zit het gezin in Magelang. Daar zat Pa van der Steur ook met zijn tehuis.
Lijntjes trekken is leuk. Zou de kapitein Pa gekend hebben? Grote kans van wel. Pa kon extreem goed netwerken en juist in deze tijd kreeg hij steeds meer monden te voeden. Plus, hij had zijn christelijk militair tehuis voor mannen die behoefte hadden aan huiselijke gezelligheid.
Tweede Kamer
Zoef ik snel door naar Nederland. In 1937 wordt Max Bajetto dus lid van de Tweede Kamer. Hij woont in Den Haag, Stadhoudersplein 17 en later Breitnerlaan 31. Op de website van Parlement.com lees ik nog veel meer over hem. Ooit was hij dus een bekende Indische Nederlander. Ik lees ook, dat hij twee zoons en vier dochters kreeg, en dat er één jong gestorven meisje was. Haar naam staat er niet bij, maar u en ik kennen die nu. Zij hoorde er ook bij.
Ik blijf kijken naar de vendutie-advertentie, middenin in de oorlog, en ik voel me verbaasd dat er alleen wat speurwerk nodig is om middenin een levensverhaal te belanden. Leve de oude Indische kranten, met wat geduld en tijd om te mijmeren, gaat de vervlogen Indische tijd weer voor ons leven.
Praat met mij
Als u over familie in de oude Indische tijd schrijft, dan heeft u structuur nodig en kennis van de historie. Zo wordt uw verhaal beter en interessanter om te lezen. Werkt u aan zo’n verhaal? Praat dan met mij:
- voor vrijblijvend advies over historische bronnen, zodat u meer informatie vindt
- over de opzet van uw project, zodat u het meteen goed aanpakt, dat scheelt enorm veel tijd en hoofdpijn
- maak een afspraak voor telefonisch overleg via mijn digitale kalender: klik hier en kijk hoe dat gaat.
Wanneer er een nieuw artikel verschijnt, mail ik een berichtje aan degenen die zich hebben ingeschreven. Dan hoeft u niet te zoeken. Inschrijven kan door op het plaatje te klikken. Dan krijgt u meteen een ebook cadeau: Hoe begin ik? 5 gouden tips waarmee het altijd lukt
Geef een reactie