kampkind
Kitty aan de rechterbuitenste rij, met een wijde rok aan.

Kitty Kommer is 76 jaar, ze doet aan fitness, lacht veel en en van binnen is ze een kampkind. “Mijn moeder zat net in Kampili toen ik werd geboren.”

Dit zijn de levensverhalen waar het om gaat. Hoe oorlog doorgaat in mensen, hoe dat voelt en wat de herinneringen zijn. Voor Nederland is de oorlog in Indië nu een onderzoek naar oorlogsmisdaden. En al die gewone mensen dan, die de oorlog nog meedragen?

“In Centrum ’45 heb ik geleerd erover te praten,” zegt Kitty Kommer. Dat kan ze ook. Ze benoemt duidelijk en precies ervaringen en gevoelens.

Baleh baleh

“Ik ben de tweede van vier kinderen, en mijn moeder zat net in Kampili (Celebes) toen ik werd geboren. Ze vond het vreselijk dat ze me alleen moest achterlaten in een barak van bananenbladeren. Dan lag ik op zo’n baleh baleh en af en toe kreeg ik van iemand die langs wandelde wat rijstwater te drinken. Ook daardoor sukkel ik nog steeds met mijn gezondheid. De eerste drie-en-half jaar van mijn leven heb ik in het kamp doorgebracht.”

Dan hoop je tegen beter weten nog op een positief vervolg.

Makassar

Kitty: “In november 1945 zaten we nog in het kamp. Het werd nu bewaakt door de Japanners omdat we als Nederlanders buiten het kamp niet zeker waren. Mijn vader kwam ons halen. Ik weet nog dat ik bang van hem was, gek heb ik dat altijd gevonden.
Ons huis in Makassar was helemaal kapot geschoten, althans het had heel veel kogelgaten. We werden verplicht met Engelsen voor een tijdje daar te wonen tot de laatsten vertrokken. Hier houdt mijn herinnering op.”

Dat was de Bersiap. Wie er iets van weet, begrijpt dat herinneringen met een reden kunnen ophouden.

CAS

Het gezin bleef in Indonesië vanwege de goede betrekking die Kitty’s vader had. Na een half jaar verlof keerden ze terug naar Djakarta, waar Kitty naar school ging: naar het CAS (Carpentier Alting Stichting).

Er zijn vrolijke foto’s van. Eentje staat helemaal bovenaan.

Kitty rechtsvooraan, in een lichte jurk

Schoolfuiven

Kitty: “Ik heb er fijne herinneringen aan. Omdat daar geen MMS was hebben mijn oudste zus en ik tot de 3e klas de HBS-A gevolgd. Veel aan sport gedaan, kastie, softbal, turnen, zwemmen, dat laatste vooral in de weekenden met grote groepen vrienden en vriendinnen. Of zwemmen in de zee bij Tandjong Priok, of ineen heel groot meer waar we dan met zijn allen op de fiets naar toegingen.”
“Op de schoolfuiven draaiden we plaatjes en dansten we, vooral jiven. Bij mij thuis nooit, vanwege de slechte sfeer. Mijn vader was verknipt uit de oorlog gekomen, zo noemde mijn moeder dat.”

De schooltijd was in 1953 tot eind 1957. Indonesië verandert.
“Op school moesten we Bahasa leren. Op het CAS werd nog Nederlands gesproken.”
Een paar jaar later begon het.

Onveilig

“Het werd onveilig voor ons Indische Nederlanders. Ons huis werd weer beschoten. Onze hond werd doodgeschoten. We woonden in Kebajoran, een soort compound waar alle buitenlanders woonden. Gewoon naar school gaan kon niet meer. Iedereen werd met de bus opgehaald. De chauffeur had een geweer onder zijn stoel en wij moesten ons paspoort bij ons hebben. Als we aangehouden werden, konden we aantonen dat we er voorlopig waren en terug zouden gaan Nederland.”

“Op 21 december 1957 kregen we te horen dat we op 22 december op de vrachtboot moesten. Van de ene dag op de andere. Mijn moeder zag nog kans om bij de naaister voor ons flanellen pyjama’s te laten maken, vanwege de kou in Nederland.”

Captain Cook

Zo kwam het dat Kitty Kommer in Amsterdam arriveerde, op 21 januari 1958, met de Captain Cook. Weinig koffers, veel emotionele bagage.  “Pas in Centrum 45 begreep ik wat ik aan de oorlog en de tijd erna heb overgehouden en ik heb geleerd het direct te benoemen. Het is angst. En eenzaamheid.”
“Dat is wel leefbaar maar je hebt andere kijk op de mensheid gekregen. Ik ben vaak bang voor veel mensen. Veel mensen vinden mij somber maar ik kan ook lol maken. Hier heb ik vroeger nooit over gesproken.”

En daar heeft Kitty Kommer genoeg van: dat niet erover spreken. Ze gaat haar levensverhaal op papier zetten, ook voor haar dochter die geen vragen stelt. Nòg niet, maar als ze vragen gaat stellen, liggen de antwoorden klaar.

Oproep:
1 Foto gezocht. Wie heeft er een foto van de aankomst van de Captain Cook in Amsterdam? In de Panorama van 22 januari 1958 stond een foto waarop een jong meisje over de loopplank wandelt. Dat is Kitty. Kent u die foto?
2 Passagierslijst gezocht. Van deze scheepvaart zijn twee passagierslijsten. Wie heeft deze?

Kitty Kommer: Hier heb ik vroeger nooit over gesproken

3 gedachten over “Kitty Kommer: Hier heb ik vroeger nooit over gesproken

  • 26 januari 2019 om 22:37
    Permalink

    Lieve Vilan,
    (mag wel, zo’n aanhef, toch?)

    Alhoewel ik mij schaam dat ik na één jaar pas echt een brief aan je schrijf. Terwijl ik dat al direct na het beginnen van mijn schrijfcursus van plan was, begin ik toch maar.
    In de loop van dat jaar heb ik wellicht al meer dan 20 brieven aan jou geschreven, maar nooit op de post gedaan. Nooit op de Send-knop gedrukt.
    Nu ik eenmaal begonnen ben, zal het zo zijn dat ik binnenkort meer uitleg daarover zal geven.
    De aansporing om nu te schrijven komt naar aanleiding van het verhaal van mevrouw Kommer. En wel de passagierslijst.
    Behalve dat ik geen brieven aan jou heb geschreven, ben ik wel – min of meer plotseling – begonnen met “research” op Delpher. Ik kon dagen achter elkaar in Delpher pieter-peuteren naar gebeurtenissen.
    Affijn, dus nu begon ik – direct na het lezen van het verhaal van mevrouw Kommer – de speurtocht naar de passagierslijst van de ss. Captain Cook. Bijzonder genoeg vond ik vrij snel de lijst, die ook nog betrekking heeft op de reis van mevrouw Kommer. Ik heb een afdruk gemaakt van de lijst waarop – ik denk wel zeker – de moeder van mevrouw Kommer genoemd wordt als passagier. Zij heeft wel een heel lange naam.”Mevr. R. Ch. Kommen (zo is het afgedrukt, in plaats van Kommer) – van Heeteren Wedding. Zo lang dat ik er eerst overheen las. Maar zij wordt genoemd met 4 kinderen. En een daarvan zal zeker mevrouw Kitty Kommer zijn geweest.

    Helaas zie ik nu dat het mij niet lukt om het jpg-bestand van het Parool artikel uit 1958 mee te sturen.

    Ik ga ervan uit dat jij mij wel een mogelijkheid aangeeft,

    met vriendelijke groet,

    Humphry Goes

    Beantwoorden
  • 27 januari 2019 om 10:32
    Permalink

    Hartelijk dank, ook voor de mail met de bijlage. Samen komen we verder, dat blijkt nu weer. Ik zal de lijst die je stuurde doorzenden. meer in de mail. groetjes, Vilan

    Beantwoorden
  • 3 februari 2019 om 11:42
    Permalink

    “Weinig koffers, veel emotionele bagage.”

    Dit geloof & herken ik direct van mijn familie, sad but true.

    Beantwoorden

Geef een reactie