Met een Indische oma eet je altijd lekker

Lin Scholte
De ouders van Lin Scholte in de tangsi

Met een Indische oma eet je altijd lekker. De laatste tijd zie ik kleinkinderen – volwassen inmiddels – de recepten van Oma opnieuw koken.

Tjobek

Goed nieuws.
De Indische keuken blijft weer een generatie langer bestaan. En de achterachterachterkleinkinderen van deze oma’s staan ook al in de keuken. “Wat is dat?” “Een tjobek.”

Ilona BrookKort geleden ontdekte ik het YouTube-kanaal van Ilona Brook. Ze is de kleindochter van Lin Scholte, de vrouw die zo geweldig goed schreef over het tangsileven van weleer. Lin Scholte publiceerde ook een kookboek: Lekker koken van sabang tot merauke heet het. Daarin verzamelde ze eigen recepten en familierecepten; haar moeder en grootmoeder kookten in de tangsi. Dus dat is wat je noemt een historisch monument. Ja, en dan komt Ilona. Hypermodern filmpjes maken van de recepten van oma. Dat op YouTube zetten. Wie het ontdekt, gaat haar volgen. Zoek eens op Youtube naar “authentiek Indisch koken”, dan komt u bij de filmpjes. Die gaan onder andere over:

  • Ajam Opor á la Lin Scholte
  • Tahu Tjampur á la Lin Scholte
  • Semur á la Lin Scholte (“Zo ziet de smoor eruit na vier uur”)

En af en toe komt er een filmpje bij. Het is Indische kookcultuur in actie. Ik kijk graag naar de filmpjes van Ilona:  klik hier en kijk ook.

Gouden randje

Voordat u het vraagt: zelf had ik alleen Hollandse oma’s. Mijn eet-herinnering is dat ik als heel jong meisje achter een bord met een gouden randje zat, en daarin zat kippensoep met vetoogjes. Daar griezelde ik van. Daarom weet ik het nog.
Borden met gouden randjes vind ik nog steeds mooi. Dat wel.

Ketjap sedeng

Ilona kookt dus als haar grootmoeder. U kent vast Marc Tierolf van Tjemaralaan 14. Hij kookt met de kookschriften van zijn overgrootmoeder Miet, dus een generatie verder. Wat is het geweldig dat ten eerste Oma Miet haar recepten opschreef en ten tweede dat ze er nog zijn. Ik geloof dat half Indisch Nederland de beroemde ketjap sedeng wel in de kast heeft. Marc houdt ook vast aan de traditie: een recept van Oma Miet gaat hij niet moderniseren. Dat heeft wel wat, vind ik. Dat je weet: dit is de smaak die door de tijd heen behouden is gebleven.

Een paar generaties terug nog maar, al zoveel mensen zijn er niet meer, maar we zijn met elkaar verbonden. Wat u en ik kunnen eten, aten onze grootouders ook. Dat is een gevoel van samen-zijn, door de tijd heen.


Wanneer er een nieuw artikel verschijnt, mail ik een berichtje aan degenen die zich hebben ingeschreven. Dan hoeft u niet te zoeken. Inschrijven kan hier.  Dan krijgt u meteen een ebook cadeau: Drie tips om herinneringen door te geven.

Waarom moeilijke levens juist belangrijk zijn (filmpje)

moeilijke levens

“Ik heb veel te veel ellende meegemaakt, wie wil dat nou lezen?” Tante H. wachtte niet op mijn antwoord. Ze is een tengere dame van een zekere leeftijd en ze kan over haar familie in Indië een paar generaties terug vertellen. Haar verhaal zit vol oorlog, zegt ze. Dus.

Dan denk ik: dat zijn verhalen over veerkracht, over doorgaan, over wie je nog bent als al het vertrouwde om je heen verdwijnt. En hoe kan een mens dat? De verhalen uit Indië over de laatste jaren bevatten zulke moeilijkheden dat de mensen van na die tijd ze nauwelijks kunnen bevatten. Daar kan een levensverhaal bij helpen. Er zijn nooit genoeg verhalen over het kamp of over de Buitenkamptijd.

Veerkracht

De eerste keer dat ik over Buitenkampers hoorde, begreep ik het niet. Ik stelde typische na-oorlogse vragen: waar dan van leven, hoe aan geld, aan eten, maar de Jap en hoe dan dit en hoe dan dat. Zo onbegrijpelijk was het voor me. Zo onvoorstelbaar. En nog, al weet ik er nu meer van.

Wat me altijd weer raakt, is de ongelofelijke veerkracht van degenen die dit en vergelijkbare verhalen vertellen. Er zijn er genoeg die het niet kunnen, omdat de ervaringen veel schade veroorzaakten. En er zijn genoeg mensen die het wèl kunnen, maar aarzelen omdat het een opeenstapeling van moeilijke verhalen is. En ze willen de kinderen of kleinkinderen er niet mee belasten. Het is toch voorbij. Maar het is niet weg.

(tekst loopt door onder video)


Juist van moeilijke levens kunnen anderen veel leren. Over veerkracht. En wat weten degenen van na de oorlog nou over oorlog? Niks. Ja, we kunnen een geschiedenisboekje uit de kast halen maar daar staat het echte gevoel niet in. Elk verhaal over oorlog en Bersiap, over repatriëring en contractpensions, over de kille ontvangst en de grote domheid (“Waar hebben jullie Nederlands geleerd?) dat zijn verhalen over veerkracht en overleven. En over doorgaan. Daar kunnen de kinderen en kleinkinderen veel aan hebben.

Het zijn die verhalen die mij ontzag inboezemen. En ook een beetje bemoedigen, ook al ben ik van na die tijd.

 

→ Wanneer er een nieuw artikel verschijnt, mail ik een berichtje aan degenen die zich hebben ingeschreven. Dan hoeft u niet te zoeken. Inschrijven kan hier. Dan krijgt u meteen een ebook cadeau: Drie tips om herinneringen door te geven.

Schoonheidsgeheimen uit het Indische leven

schoonheidstips

“Waarom heeft u haast geen rimpels?” vroeg ik. De oudere Indische mevrouw had die vraag vaker gekregen. “Obat drinken,” zei ze. “Mijn moeder maakte dat vroeger.” Het recept wist ze niet meer.

De mevrouw was tachtig plus en had een prachtige huid.  Dat zie ik vaker bij oudere Indische dames.
Zacht, fluwelig, hier en daar iets van een plooi.
En dure crèmes kopen ze niet.

Schoonheidsgeheimen

Wat zit er in die drankjes? Dat is dus de vraag. Schoonheidsgeheimen uit Indië zijn uitstekend bewaard. Tot dusver kan ik deze adviezen aan u doorgeven:

  • voor dik en gezond haar: elke week een modderpap maken van lidah buaya, een middag laten intrekken en dan uitspoelen. Dit is een bonus-tip. Ik bedoel, kijk naar drie oudere Indische dames, vraag of ze als meisje die middagen moesten stilzitten en u weet het antwoord en wat u op uw volgende vrije middag gaat doen.
  •  heeft u last van sproeten of teint-verschillen? Deppen met peterseliewater, zegt mevrouw J.M.J. Catenius-van der Meijden (inderdaad, zij van het kookboek).
  •  nooit zeep gebruiken, neem het zeepvruchtje lerak. Advies van mevrouw J. Kloppenburg, de kruidengeneeskundige. Zeep droogt de huid uit. Mevrouw Kloppenburg had tot op hoge leeftijd ook al zo’n prachtige huid. Maar over obat-drankjes zegt ze niets.

Bedak

Voor degenen die het liefst nu en vandaag een mooie huid hebben is de oplossing: bedak. Het is rijstpoeder, met of zonder parfum, met of zonder kleur. De beste merken zijn Martha Tilaar en Nyonya Meneer en u snapt wel: dat ligt niet bij de Etos. De Bedak van den Berg is uit het Bataviaasch Nieuwsblad van 9 januari 1900, dus die zal inmiddels wel uitverkocht zijn.

Uit Indonesië nam ik ooit een doosje mee. Het lag in een kleine toko en ik wist meteen wat het was. Want ooit had ik tijdens een koempoelan een ietwat oudere dame (denk: tachtig min) gezien met een zachte, egale huid. Ze zag er sereen uit. En ze had krullen, wat een vrolijk lijstje om dat mooie gezicht was. Hopelijk heb ik niet gestaard. Later hoorde ik van iemand: zij draagt bedak.

Mijn advies is: koop alleen bedak in uw eigen huidskleur. Spierwitte bedak staat lelijk, dat heb ik zelf ontdekt dankzij mijn doosje.

Kent u schoonheidsgeheimen van vroeger? En als u enig idee heeft wat er in drinkbare obat gaat, wilt u dat alstublieft laten weten?